|
Iedereen kent ze wel, uitdrukkingen als
"Wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in"
en
"Wie het laatst lacht lacht het best".
Ze worden zonder er veel over na te denken gebruikt in de taal. Maar wat
is nu precies een spreekwoord of een gezegde.
De definitie volgens Van Dale:
- Spreekwoord
- kernachtige, vaste uitspraak die een erkende, op
ervaring berustende waarheid of wijsheid uitdrukt en
die telkens weer toegepast wordt op zich voordoende
situaties en verschijnselen.
- Gezegde
- gebruikelijke zegswijze.
In de dagelijkse spreektaal worden 'spreekwoord' en 'gezegde' regelmatig
door elkaar gebruikt. Toch zijn ze wel verschillend. Volgens de
Taaladviesdienst
van Onze Taal wordt gesteld dat
kenmerkend voor een spreekwoord de 'onveranderlijkheid van formulering
en woordkeus' is. Een algemene levenswijsheid, een bevestiging van de orde
der dingen. Voorbeelden: "Boontje komt om z'n loontje" en "Oost,
west, thuis best".
Een gezegde daarentegen is een 'vaste verbinding van
woorden met figuurlijke betekenis, die geen werkwoord bevat'.
Voorbeeld: "Met hart en ziel" of "Een open deur".
Een zegswijze is een derde categorie. Deze kunnen in tegenstelling tot
gezegden wel een zin vormen. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld:
"Het loopt de spuigaten uit" of "Het lawaai liep de spuitgaten
uit".
Op deze site worden Spreekwoorden, Gezegden en Zegswijzen gewoon door
elkaar gebruikt omdat de grenzen redelijk vaag zijn. In het vervolg
wordt dan ook gesproken over 'Spreekwoorden' of 'Spreekwoorden
en gezegden', maar hier wordt allemaal hetzelfde mee bedoeld.
De site is opgedeeld in een aantal onderdelen. Zo is er (natuurlijk) een
zoekmogelijkheid aanwezig. Hier is het mogelijk
om te zoeken in het spreekwoordenbestand op delen van een spreekwoord
(hoe ging dat spreekwoord ook alweer van die
'klok en die klepel').
Een ander deel van de site biedt de mogelijkheid om te
bladeren in het
bestand. Daarmee wordt het mogelijk om (per categorie) eens kennis te
maken met spreekwoorden waarvan u mogelijk nog nooit gehoord heeft.
Voor het noodzakelijke vermaak en broodnodige ontspanning zijn er ook
enkele spellen gemaakt. Zo is er het overbekende
'Galgje', is er een 'multiple choice' spel waarbij het de bedoeling is
de juiste omschrijving bij een spreekwoord te raden, verschillende
kruiswoordraadsels en een zoekpuzzel.
Een aantal van deze spellen kan online gespeeld worden, andere kunnen
zowel online als offline (bijvoorbeeld in de klas) gespeeld worden.
|